|
 |
BILJKE U BORBI
ZA HUMANIJI GRAD
U okviru gradskih zelenih površina predviđa se kratkotrajni odmor na skverovima i bulevarima, a duži u sadovima i parkovima. Odmor u parkovima je najpotpuniji, zbog brojnih sadržaja koji su na raspolaganju posetiocima...
U gradovima, kao najsloženijim antropogenim formacijama stvara se specifična i često nepovoljna ekološka sredina za život čoveka. Ako se uporedi gradski vazduh sa onim u prigradskoj zoni, može se konstatovati da u njemu ima znatno manje kiseonika, a veći broj bakterija i mikroba.
Jedan od najvećih pomoćnika u borbi sa štetnim gasovima, prašinom i čađi, a i dobar regulator razmene gasova su zelene površine, odnosno njihov najvažniji elemenat - vegetacija.
Vegetacija ima važan značaj u pročišćavanju gradskog vazduha od prašine i gasova, koji se talože na listovima, granama i deblu drveća i šiblja i spiraju atmosferskim padavinama na zemlju.
|
|
Na zelenim površinama u proletnjem i letnjem periodu vazduh sadrži 42, a u zimskom 37% manje prašine, nego vazduh iznad otvorenih izgrađenih prostora. U dubini šumskog masiva sadržaj prašine u vazduhu se smanjuje za više od 2,5 puta. Prašinu najbolje zadržavaju hrapavi listovi, na primer bresta (Ulmus campestris) ili lišće pokriveno dlačicama, kao kod jorgovana (Syringa vulgar
 |
Zelene površine upijaju iz vazduha ugljendioksid a obogaćuju vazduh kiseonikom. Za 1sat 1ha zelenih zasada absorbuje 8 l ugljendioksida. 1 ha šume izdvaja u vazduh kiseonik u količini, koja je dovoljna za održavanje životnih aktivnosti 30 ljudi. |
Zelene površine bitno utiču na temperaturu vazduha u gradu, Naročito u toplom periodu godine, kad je temperatura vazduha znatno niža usred zelenih površina. Lišće ima veliku sposobnost refleksije, a pored toga biljke isparavaju određenu količinu vlage, povećavajući i vlažnost vazduha. Ako uzmemo da je relativna vlažnost na ulici 100%, to će u ozelenjenom stambenom bloku vlažnost biti 116, a u parku - 204%.
Biljne vrste su u toku svoje dugotrajne evolucije usavršile takav biološki sistem zaštite od mikroorganizama i drugih negativnih uticaja, da su obezbedile opstanak i uspešno rasprostranjenje u uslovima savremene ekološke krize. Posebno značajne zaštitne materije su fitoncidi. One ubijaju ili usporavaju razvoj nekih bakterija, izazivača bolesti. Fitoncidi iz kore jele (Abies sp.) ubijaju bakterije difterije, lišće topole (Populus sp.)- dizenterije. Naročito mnogo fitoncida izdvajaju četinarske vrste. l ha pod klekom (Juniperus sp.) izdvaja u toku dana i noći 30 kg ovih materija. Veću količinu fitoncida izdvajaju bor (Pinus sp.) i smrča (Picea sp.). Vazduh parkova sadrži 200 puta manje bakterija nego vazduh iznad ulica.
 |
Zeleni zasadi su jedno od pouzdanih sredstava zaštite od buke, smanjujući nivo buke za 5-10%. Veći procenat upijanja buke imaju višespratni zasadi, tj. oni u čijem je sastavu nekoliko različitih drvenastih i žbunastih vrsta. Bolji efekat umanjenja buke postiže se primenom sitnolisnog drveća, naročito lišćarskih vrsta: mleč (Acer platanoides L.), lipa (Tilia sp.), berlinska topola (Populus x berolinensis Dipp.), lužnjak (Quercus robur L.), grab (Carpinus betulus L.), kanadska topola (Populus canaden-sis Asch.), breza (Betula verrucosa Ehrh.) i dr. Zato pravilan izbor odgovarajućih vrsta i njihov raspored oko izvora buke mogu da daju značajne efekte u borbi sa gradskom bukom.
|
Poslednjih godina značajno je potenciran problem organizacije odmora gradskog stanovništva, za čije rešavanje značajnu ulogu imaju zelene površine. Zelena boja listova, njihovo tiho šumorenje, prisustvo fitoncida u vazduhu, povećan sadržaj kiseonika imaju povoljan fiziološki uticaj na nervni sistem čoveka, poboljšavaju mu zdravlje i radne sposobnosti. Zbog toga se može reći da zeleni ambijenti, koji dokazano imaju bolju i zdraviju mikroklimu i čistiji vazduh od ostalih gradskih prostora, stvaraju najbolje uslove za odmor i relaksaciju.
|
|
|
